W styczniowe popołudnie, jeszcze w aurze świątecznych świateł i dźwięków kolęd, w Lublinie spotkali się przedstawiciele środowisk senioralnych, animatorzy kultury i osoby zaangażowane w działania społeczne. Pretekstem była inicjatywa „Kolęduj z kulturą”, ale rozmowa bardzo szybko wyszła poza sam koncertowy klimat. Pytanie było konkretne: które wydarzenia kulturalne w Lublinie są naprawdę ważne dla osób starszych, w których uczestniczą, a o których wciąż nie wiedzą? W perspektywie starań o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2029 taka diagnoza przestaje być ciekawostką – staje się elementem strategicznym.
Pomysłodawcą inicjatywy był Andrzej Samborski, lider projektu „Moc współpracy!”, który zaproponował, aby wsłuchać się w doświadczenia samych seniorów. Spotkanie miało charakter uroczysty, nie brakowało w nim emocji, wspomnień i bardzo konkretnych opinii. Uczestnicy mówili wprost: kultura w Lublinie jest bogata, lecz nie zawsze czytelna informacyjnie; część wydarzeń przyciąga naturalnie, inne wymagają lepszej komunikacji.
Wnioski ze spotkania zostały przedstawione w raporcie dotyczącym najbardziej atrakcyjnych dla seniorów wydarzeń kulturalnych w Lublinie w 2026 roku. Wyraźnie wybrzmiało, że szczególnym uznaniem cieszą się przedsięwzięcia zakorzenione w tradycji i wspólnocie. Wysoko oceniono Festiwal Re:Tradycja — Jarmark Jagielloński, organizowany przez Warsztaty Kultury w Lublinie (21–23 sierpnia 2026). Seniorzy podkreślali atmosferę spotkania z rzemiosłem i muzyką ludową oraz możliwość uczestnictwa w potańcówkach, które – jak mówili – „przypominają młodość, ale bez muzealnego patosu”. Istotne znaczenie ma tu otwarta, miejska formuła i brak bariery finansowej.
Podobnie oceniany jest Festiwal Bożego Narodzenia, odbywający się w przestrzeni Starego Miasta, z kulminacją przy Bazylice Ojców Dominikanów. Wspólne kolędowanie, Wigilia Starego Miasta i świąteczna iluminacja budują poczucie zakorzenienia. To wydarzenie, które seniorzy znają i współtworzą swoją obecnością.
W obszarze muzyki klasycznej dużym zainteresowaniem cieszy się Międzynarodowy Festiwal Braci Wieniawskich (kwiecień 2026), realizowany w Filharmonia Lubelska. Doceniane są zarówno wysoki poziom artystyczny, jak i system ulg dla emerytów i rencistów. Dla części uczestników to wydarzenie o charakterze niemal rytualnym – powrót do repertuaru, który znają i rozumieją.
W rozmowach często pojawiał się również Lubliner Festiwal — Festiwal Kultury Żydowskiej w Lublinie. Jego bezpłatny i edukacyjny charakter sprawia, że jest postrzegany jako dostępny i wartościowy. Seniorzy wskazywali na potrzebę jeszcze szerszej informacji o programie towarzyszącym – wykładach, spacerach historycznych czy projekcjach filmowych – które szczególnie ich interesują.
Dużą sympatią objęto także Festiwal Lubelskie Spotkania Literackie „Miasto Poezji”. Wspominano twórczość lokalnych poetów, takich jak Józef Czechowicz czy Julia Hartwig, jako element osobistej biografii wielu mieszkańców. Formuła spotkań w bibliotekach, domach kultury czy nawet mieszkaniach prywatnych została oceniona jako szczególnie przyjazna osobom starszym.
Nie zabrakło też refleksji krytycznej. Wydarzenia o intensywnej formule, takie jak Carnaval Sztukmistrzów czy Noc Kultury, budzą zainteresowanie, ale dla części seniorów są trudniejsze w odbiorze ze względu na porę, tłok i rozproszenie programu. Uczestnicy spotkania zwracali uwagę, że bariera często nie leży w braku chęci, lecz w organizacyjnych detalach: braku miejsc siedzących, zbyt małej czcionce w materiałach informacyjnych, nieczytelnym harmonogramie.
Inicjatywa „Kolęduj z kulturą” nie była więc jednorazowym wydarzeniem, lecz początkiem procesu. Zebrane głosy zostały ujęte w raporcie, który ma stać się narzędziem dla instytucji kultury i samorządu. W kontekście ambicji Lublina jako kandydata do tytułu Europejskiej Stolicy Kultury 2029 szczególnego znaczenia nabiera pytanie o realne uczestnictwo wszystkich grup mieszkańców – także tych, którzy budowali to miasto przez dekady.
Noworoczna oprawa muzyczna spotkania miała symboliczny wymiar. Kolędy wybrzmiały jak przypomnienie, że kultura nie zaczyna się od wielkich scen i budżetów. Zaczyna się od rozmowy. A ta – jak pokazało „Kolęduj z kulturą” – może być pierwszym krokiem do bardziej włączającej polityki kulturalnej miasta.
Zadanie publiczne "Moc współpracy!" współfinansowane jest ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030
